བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་མཆོག་དགོངས་པ་རྫོགས་ནས་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་བཅུ་འདས་ཟིན། ཡིན་ནའང། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ད་དུང་རང་དབང་ཅན་དང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཐོག་ནས་ཞིབ་བཤེར་བྱས་མེད་ལ། ཁོ་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་བཏང་བར་འགན་འཁྲི་གང་ཡང་འཁུར་གྱི་མེད། འདི་ག་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ངོས་ནས་བསྐྱར་དུ་ཁོང་འདས་རྐྱེན་ལ་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་ཆ་ཚང་ཞིག་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་དངོས་དོན་འཚོལ་ཞིབ་དང་བདེན་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་འགན་འཁུར་མཁན་ཚོར་འགན་ཁྲི་འཁུར་དུ་འཇུག་དགོས།
རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་ཟི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ལི་ཐང་དུ་འཁྲུངས་པ་དང་། མཚན་གཞན་ལ་ཨ་ངག་བཀྲིས་ཞུ་བ་དང་། དགུང་ལོ་བདུན་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཆོས་སྒོར་བཞུགས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལོར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་། པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱབ་བསྐྱོར་འོག་དེ་ཁུལ་དུ་དགོན་པ་གསར་བཞེངས་གནང་འགོ་ཚུགས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལོར་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཁོང་དགེ་ཤེས་ཨ་ཧན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར་བོད་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུར་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་འབྲས་བུར་དེ་ཁུལ་དུ་དགོན་པ་བདུན་དང། སྨན་ཁང་གཅིག རྒས་གསོ་ཁང་དང་དྭ་ཕྲུག་གསོ་ཉར་ཁང་སོགས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས། ད་དུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཅེས་འཛིན་གནང་བ་དེ་ས་གནས་དེ་གའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་དགའ་མོས་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་སའི་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། ཁོང་གིས་ད་དུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་སྐད་གསང་མཐོན་པོར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པར་བརྟེན་རྒྱ་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ཚན་པས་བརྟག་དཔྱད་བྱ་ཡུལ་དུ་གྱུར་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༧ ཉིན་རྒྱ་གཞུང་ཉེན་རྟོག་པས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་འཇུ་བཟུང་བྱས་ཏེ་སྐབས་དེར་བྱུང་བའི་ཁུལ་དེའི་འབར་རྫས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཉེས་འཛུགས་བྱས། ཉེན་རྟོག་པས་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཁོང་གི་ཚ་བོ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་སྲོག་ཐོག་བཏང་། ལོ་དེའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༥ ཉིན་རིན་པོ་མཆོག་ལ་ལོ་གཉིས་སྲོག་ཐོག་གི་ཁྲིམས་ཆད་བཏང་ཡོད་ཀྱང་རིམ་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོན་ཤུག་དྲག་པོའི་འོག་སྲོག་ཐོག་གི་ཉེས་པ་ནས་ཚེ་བཙོན་དུ་འགྱུར་བ་བཏང་།
མི་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་བཙོན་ཁང་དུ་གནས་རིང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་བཏང་ནས་ཁེར་རྐྱང་ཁང་དུ་ཐེངས་མང་བཙོན་འཇུག་གིས་སྨན་བཅོས་མི་བྱེད་ཀ་མེད་ཆགས་པ་དང་། སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཆེད་གློད་བཀྲོལ་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཐེངས་མང་བཏོན་ཡོད་ཀྱང་ཁས་ལེན་བྱས་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཁྲེན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་བཙོན་ཁང་དུ་ཡ་མཚན་གྱི་གནས་སྟངས་འོག་དགོངས་པ་རྫོགས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དམ་དྲག་ཆེན་པོའི་འོག་ནས་ཁོང་གི་སྐུ་ཕུང་དེ་དུས་འཐུང་ཆུ་ཚོད་འགའ་ཤས་ནང་མེར་བསྲེག་བཏང་བ་དང་། ཁོང་གི་ནང་མིར་རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་ཕུང་པོར་བརྟག་དཔྱད་དང་དུར་འཇུག་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་སོགས་ཅི་ཡང་སྤྲད་མེད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ནས་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་འདས་རྐྱེན་སྐོར་ལ་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་གཏན་ནས་སྤྲད་མེད། ཁོང་གི་གྱོད་གཞི་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་བོད་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་དག་དང་། དེ་བཞིན་ཉེས་མེད་ཆོས་དད་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་བཙན་གནོན་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་ཁྲིམས་འགལ་གྱིས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དང་། དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་ནས་བཙོན་ཁང་དུ་འདས་གྲོངས་སོང་བའི་བར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་མཚན་རྟགས་འགོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཚད་གཞི་དང་འགལ་འཛོལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
རིན་པོ་མཆོག་ལ་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་བཏང་བ་དེ་<<རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་>>གྱི་དོན་ཚན་ལྔ་པ་དང། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོའི་<<མནར་གཅོད་འགོག་པའི་སྤྱི་ཆིངས་>>དང་འགལ་འཛོལ་ཆགས་ཡོད། <<སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས་>>ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤྱི་ཆིངས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་འགན་འཛོལ་མི་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི་འཁུར་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་སྤྱི་ཆིངས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༦ དང་ ༩ ། ༡༠ བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བཙན་འཕྲོགས་བྱས་ཡོད། ཐོབ་ཐང་དེ་དག་ནི་བཙོན་པ་ཚོར་ཚེ་སྲོག་གི་ཐོབ་ཐང་དང་གང་བྱུང་བཀག་ཉར་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་རེད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ད་དུང་<<དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་ཁེ་དབང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས་>>ཀྱི་དོན་ཚན་ ༢༠ བཅས་དང་འགལ་འཛོལ་བྱས་ཡོད། དེས་མི་རྣམས་ལ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཐོག་ནས་བལྟ་སྐྱོང་ཆེ་ཤོས་ཐོབ་རྒྱུའི་འགན་སྲུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རིན་པོ་ཆེའི་གྱོད་གཞི་དེས་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པའི་སྨན་བཅོས་བལྟ་སྐྱོང་ལ་སྣང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད།
རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་གཤེགས་པར་འགན་ཁྲི་མ་འཁུར་བ་དེས་བོད་ནང་དྲག་གནོན་གྱི་གནས་སྟངས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་བཏང་བ་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དང་། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་མཁན་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་ཐོབ་ཐང་རྩོད་མཁན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཁག་ལ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྟ་སྲུང་དང་། བཀག་སྡོམ། གང་བྱུང་བཀག་ཉར་བཅས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པའི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་གཅིག་ཆགས་ཡོད།
མུ་མཐུད་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོན་ཤུགས་སྐུལ་སློང་བྱ་རྒྱུར་འབོད་སྐུལ་ཞུསཏེ་རིན་པོ་ཆེའི་གྱོད་གཞི་དེ་མུན་ནག་གི་གནས་སྟངས་མི་ཆགས་པའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས།
འདི་ག་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་ནས། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བཙོན་འོག་ནས་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་གནད་དོན་ཐད་ཆ་ཚང་ཞིང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྟོག་ཞིབ་འོག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ངེས་པར་དུ་<<མནར་གཅོད་འགོག་པའི་སྤྱི་ཆིངས་>>དང་། <<སྤྱི་དམངས་ཐོབ་ཐང་དང་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས།>> <<དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་ཁེ་དབང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཆིངས།>>དེ་བཞིན་འབྲེལ་ཡོད་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགན་ཁྲི་ཁག་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས།
འདི་ག་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གོམས་གང་མདུན་སྤོའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་པར་གནོད་འཚོ་གཏོང་བཞིན་པ་དེ་དག་འཚམས་འཇོག་དང། ཞི་བའི་ཐོག་ནས་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང་བལྟ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པ་དག་གི་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཉེས་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ་འཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཤུག་དྲག་ཞུ་བཞིན་ཡོད།